TEKLİF FORMU

Kişisel Verilere İlişkin Onay

PASLANMAZ ÇELİKLER

Paslanmaz Çelik Ürünlerimiz

Paslanmaz Çelik ürünleri stoklarımızda Çubuk, Lama, Tel ve Levha olarak yer alır.

Paslanmaz terimi, minimum %10,5 Krom gerektiren paslanmaz çelik için genel bir terimdir. Çelikteki krom içeriği, metalin aşınmasını önlemek için metal yüzeyinde ince bir krom oksit tabakası oluşturduğundan oldukça önemlidir?

Paslanmaz Çelik Nedir?

Paslanmaz çelikler, minimum %10,5 krom içeriğine sahip olan ve korozyona dayanıklı çelikler grubudur. Bu da içeriğindeki krom seviyelerini de içeren bazı takım çelikleri de dahil olmak üzere başka çeliklerde paslanmaz kategorisinde değerlendirilir. Bu çelikler ve paslanmaz çelikler arasındaki en büyük fark, paslanmaz çeliklerde esas olarak korozyon direncini geliştirmek için belirli bir oranda krom eklenmesinden ileri gelir.

Paslanmaz çelikler için Avrupa standardı EN 10088 (İngiltere’de BS EN 10088 olarak yayınlanmıştır), paslanmaz çelikleri, korozyon direncinin gerekli olduğu uygulamalarda kullanım için minimum (Krom değeri) %10,5 olan çelikler olarak tanımlar.

Ticari olarak temin edilebilen birçok paslanmaz çelik, bu minimum krom seviyesinden fazlasını içerir ve ayrıca, nikel, molibden, titanyum, niyobyum vb. dahil olmak üzere değişen miktarlarda diğer alaşım ilavelerini içerirler. Bu ilaveler, yalnızca çeliğin korozyon direncini arttırmak için değil, aynı zamanda  mekanik mukavemet, sertlik, tokluk, manyetik özellikler vb. diğer özellikleri geliştirmek veya şekillendirilebilirlik, işlenebilirlik ve kaynaklanabilirlik dahil olmak üzere çalışma özelliklerini değiştirmek için eklenir.

Paslanmaz çelikler ayrıca mükemmel oksidasyon direncine sahip oldukları için ısıya dayanıklı ve kriyojenik uygulamalarda da kullanılabilir. Bu özel çelikler genellikle ısıya dayanıklılık özelliklerini geliştirmek için geliştirilmiş krom seviyelerine sahiptir. BS EN 10095 standardı kapsamındadırlar.

Çeşitli paslanmaz çeliklerin imalat ve kullanım sırasındaki davranışı sadece kimyasal bileşimlerine değil, aynı zamanda imal edilen parçaların tasarımına ve yüzey kalitesine de bağlıdır. Bu konuda dikkatli olmak en uygun çelik kalitesi, tasarım ve yüzey kalitesi seçimi, paslanmaz çeliklerin başarılı bir şekilde uygulanması için hayati öneme sahiptir.

Paslanmaz Çelik Çeşitleri Nelerdir?

Paslanmaz çeliklerin metalurjik (atomik) yapılarını yansıtan “aile” isimleri vardır.

Genellikle aile olarak adlandırılan bu gruplamalar şunlardır:

  • Ferritik (Ferritic)
  • Östenitik (Austenitic)
  • Dublex (ferritic-ausenitic)
  • Martensitik ve çökelme sertleşmesi

Standart kalitelerden daha iyi  korozyon direncine sahip daha yüksek alaşımlı östenitik ve dubleks kaliteler, “süper östenitik” ve “süper dubleks” paslanmaz çelikler olarak bilinir. Bu ailelerdeki derecelerin özellikleri oldukça farklı olabilir. Bu, paslanmaz çeliklerin bir grup malzeme olarak bu kadar geniş bir uygulama yelpazesi için kullanılmasını sağlar.

Her ailenin ana özellikleri şunlardır:

Ferritik (Ferritic)

  • Manyetik
  • Düşük karbonlu
  • Krom ana alaşım elementi, tipik olarak %10,5-17 aralığında
  • Isıl işlemle sertleştirilemez
  • Tipik kaliteler 409 (1.4512), 430 (1.4016)

Östenitik (Austenitic)

  • Manyetik olmayan (tamamen yumuşatıldığında)

  • Düşük karbonlu Krom içeriği tipik olarak %16-20

  • Nikel içeriği tipik olarak %7-13

  • Isıl işlemle sertleştirilemez, ancak soğuk işlem sırasında önemli ölçüde güçlenir

  • Tipik kaliteler 304 (1.4301), 316 (1.4401)

Dubleks

  • Manyetik

  • Düşük karbonlu

  • Krom içeriği tipik olarak %21-26

  • Nikel içeriği tipik olarak %3.5-6.5

  • Azot içeriği, tipik olarak %0.05-0.40

  • Isıl işlemle sertleştirilemez, ancak ferritik veya östenitik paslanmaz çeliklerden daha yüksek tavlanmış mukavemet seviyeleri gösterir

  • Tipik kalite 2205 (1.4462)

Martensitik ve Çökeltme Sertleşmesi

  • Manyetik veya manyetik olmayan
  • Karbon %0.95’e kadar çıkabilir
  • Krom içeriği tipik olarak %12.0-17
  • Nikel içeriği tipik olarak %2-7
  • Çökelme sertleştirmesi türleri ayrıca alüminyum veya bakır içerir Isıl işlemle sertleştirilebilir
  • Tipik kaliteler 420 (1.4021), 17/4PH (1.4542)

Korozyon Direnci

Tüm paslanmaz çelikler bir miktar korozyona dayanabilir. Korozyon saldırısını alabileceği çok çeşitli hizmet ortamları, farklı biçimler ve konumlar vardır. Bu da dört ana paslanmaz çelik çeşidinin olmasının ve her birinin kendi kalite aralığına sahip olmasının esas nedenidir. Paslanmaz çeliklerin tümü, korozyona dayanıklı, sıkıca yapışan, krom açısından zengin bir pasif katmana sahiptir.

Paslanmaz Çeliklerin Fiziksel Özellikleri Nelerdir?

Korozyon direncine ek olarak, belirli paslanmaz çelik kaliteleri, hizmette veya imalat sırasında faydalı olabilecek başka özelliklere de sahiptir. Bu özellikler, aileler ve çeşitli dereceler arasında büyük farklılıklar gösterebilir ve şunları içerir:

Mekanik Dayanım

Ferritik (yaklaşık 500 MPa) ve östenitik (yaklaşık 600 MPa) paslanmaz çeliklerin mekanik mukavemeti, düşük alaşımlı çeliklere benzer. Östenitik çelikler, sıcaklık artışları ile ferritik paslanmaz çelikler veya paslanmaz olmayan yapı çeliklerinden daha iyi mukavemetlerini korurlar. Bu durum östenitik paslanmaz çelikleri yangına ve ısıya dayanıklı uygulamalar için iyi seçimler yapar.

Dubleks çelikler, yaklaşık 450 MPa akma mukavemeti ve 700 MPa çekme mukavemeti ile bu diğer çeliklerin yaklaşık iki katı kadar mukavemete sahiptir. Nitrojen içerikleri ile birlikte ferritik ve ostenitik karışımdan oluşan karışık yapıları bu yüksek mukavemet seviyelerini geliştirir.

Martensitik ve çökelme ile sertleşen çeliklerin mukavemeti, ısıl işlemle geniş bir aralıkta değiştirilebilir. Özellikle çökelme sertleştirme türleri, 1100 MPa’ya kadar çok yüksek mukavemet seviyelerine sahiptir.

Sertlik

Sertlik, girintiye veya çizilmeye karşı direnç, ferritik, östenitik ve dubleks aile kaliteleri gibi tüm “yumuşatılmış” çelikler için benzerdir. Yalnızca gelişmiş karbon seviyelerine sahip martensitik kaliteler sertleştirilebilir. 440C (1.4125) gibi kaliteler yaklaşık 60 HRC’ye (Rockwell C) kadar sertleştirilebilir. Buna karşılık, çökelme sertleştirme dereceleri, isimlerine rağmen, sertlikten ziyade esas olarak ısıl işleme tabi tutulabilir güçleri için kullanılır.

Sertleştirme

Sertleştirme, bir malzemenin (“soğuk” işlendiğinden) mukavemet ve sertlikteki kademeli artışıdır. Çoğu metal, soğuk şekillendirme, bükme veya işleme gibi işlemler sırasında bir dereceye kadar sertleşir.

Östenitik paslanmaz çeliklerin sertleşme oranı diğer metallerin çoğundan daha yüksektir. Bunun nedeni, ostenitin bir kısmı daha güçlü martenzit bileşenine dönüştüğü içindir. Bu da çelikteki yapısal değişikliklerdir.

Sertleştirme hem dezavantaj hem de avantaj olabilir. İşleme sırasında istenmeyen bir durumdur, ancak çalışma sırasında erken arızayı geciktirebileceği bazı soğuk çekme işlemleri sırasında avantajlıdır.

Aşamalar arası tavlama işlemlerine genellikle ihtiyaç duyulur, ancak ciddi şekilde çekilmiş veya karmaşık şekilli parçalar üretilirken. Soğuk işlemenin etkileri, yaklaşık 1050°C’de tavlama ısıl işlemleriyle tersine çevrilebilir.

Manyetik Geçirgenlik

Manyetik geçirgenlik, kalıcı bir mıknatısın çekiciliğinin bir ölçüsüdür. Birçok metal de dahil olmak üzere çoğu malzeme bir mıknatıs tarafından çekilmez. Ortak istisna, aynı zamanda mıknatısa dönüştürülebilen, yani elektrik alanları tarafından manyetize edilebilen ve demanyetize edilebilen demir ve çoğu çelikten kaynaklanır.

Yumuşatılmış östenitik çelikler bu şekilde davranmazlar. 1.005 civarında göreceli geçirgenlik değerleri ile çok düşük manyetik geçirgenliğe sahiptirler. Ferritik ve martensitik paslanmaz çelikler, aksine, 15 civarında nispi geçirgenlik değerlerine sahiptir. Bu çok düşük nispi geçirgenlik ile östenitik paslanmaz çelikler, manyetik alan girişimine karşı çok hassas olan ancak aynı zamanda korozyona dayanıklı olması gereken ekipmanlarda kullanılabilir.

Bu uygulamalar, tıbbi vücut tarayıcı gövdelerini ve deniz mayın tarama gemisi ekipmanını içerir. Ek nitrojen içeriği ile 316LN (1.4406) sınıfı bu tür uygulamalar için çok uygundur. Sertleştirme işlemi uygulanmış östenitiklerin biraz manyetik olabileceğine dikkat edilmelidir.

Paslanmaz Çelik ürünlerimizin teknik ve fiziksel özelliklerinin yer aldığı tablolar için aşağıdaki butona tıklayın!

Standartlar
Ferritik ve Martensitik
Standartlar
DIN 17440/17441
X10 Cr13
X20 Cr13
X6 Cr17
X10 Cr AL24
X5 CrNi 18.10
Standartlar
W. Nr Alman
1.4006
1.4021
1.4016
1.4749
1.4301
Standartlar
AISI Amerikan
410
420
430
446
304
Standartlar
BSI İngiliz
410S21
420S29
430S15
304S15
Standartlar
JIS Japon
SUS4105
SUS420JI
SUS430
SUS304
Kimyasal Kompozisyon
C (max.)
0.12
0.20
0.08
0.18
0.07
Kimyasal Kompozisyon
Cr
13
13
17
25
18.5
Kimyasal Kompozisyon
Ni
9.5
Kimyasal Kompozisyon
Mo
Kimyasal Kompozisyon
Diğer
Mekanik Karakteristikler
Çekme mukavemeti (N/mm²)
450-650
420-560
450-600
500-700
500-700
Mekanik Karakteristikler
Akma mukavemeti (N/mm²)
220
225
270
230
230
Mekanik Karakteristikler
Uzama (%)
20
14
20
20
45
Mekanik Karakteristikler
Sertlik(HB) max.
185
220
180
180
180
Standartlar
Östenitik
Standartlar
DIN 17440/17441
X2 CrNi 19.11
X6 CrNiTi 18.10
X6 CrNiNb 18.10
X5 CrNiMo 17.12.2
X5 CrNiMo 17.13.3
X2 CrNiMo 17.13.2
X2 CrNiMo 18.14.3
X6 CrNiMoTi 17.12.2
X2 CrNiMoTi 17.16.4
X6 CrNi 23.14
X12 CrNi 25.21
Standartlar
W Nr Alman
1.4306
1.4541
1.4550
1.4401
1.4403-1.4436
1.4404
1.4435
1.4571
1.4438
1.4833
1.4845
Standartlar
AISI American
304L
321
347
316
316
316L
316L
316Ti
317L
309S
310S
Standartlar
BSI İngiliz
304S12
321S12
347S17
316S16
316S18
316S12
316S14
320S17
317S16
309S24
310S24
Standartlar
JIS Japon
SUS304L
SUS312
SUS347
SUS316
SUS316
SUS316L
SUS316L
SUS317L
SUS309TB
SUS310TB
Kimyasal Kompozisyon
C (max.)
0.03
0.08
0.08
0.07
0.07
0.03
0.03
0.08
0.03
0.08
0.08
Kimyasal Kompozisyon
Cr
19
18.5
18.5
17
17
17
17
17
18
23
25
Kimyasal Kompozisyon
Ni
11
10.5
11
11.50
12
12
12.50
11.50
14.50
13
20
Kimyasal Kompozisyon
Mo
2.25
2.75
2.25
2.75
2.25
3.50
Kimyasal Kompozisyon
Mekanik Karakteristikler
Çekme mukavemeti (N/mm²)
460-680
460-680
500-750
510-710
510-710
490-690
490-690
500-730
500-700
500-750
500-750
Mekanik Karakteristikler
Akma mukavemeti (N/mm²)
215
210
205
205
205
190
190
210
195
210
210
Mekanik Karakteristikler
Uzama (%)
40
45
35
40
40
40
40
40
34
26
26
Mekanik Karakteristikler
Sertlik(HB) max.
202
183
217
190
217
217
217
217
217
180
192
Ferritik ve Martensitik
Kalite
410
420
430
304
Oda Sıcaklığı
Zayıf sulandırılmış asitlere, klorlanmış veya havası alınmış sulara iyi dayanaklık gösterir.
Zayıf veya sulandırılmış asitlere karşı iyi dayanaklılık, su verme ve menevişleme sonrasında mükemmel mekanik özellikler gösterir.
Korozyona, 410 ve 420 kaliteden daha iyi dayanıklıdır. Kloritsiz asit oksidiyonlarına iyi dayanaklılık gösterir.
Atmosferik korozyona, nötr nemli ortamlara, alkalin korozyonuna, kloritsiz asit ortamlarına karşı dayanıklıdır. Bütün sıcaklıklarda işlenebilir ve yumuşaktır.
Yüksek Sıcaklıkta
Yaklaşık 700°C'ye kadar oksidasyona dayanklılığı iyidir.
Yaklaşık 700°C'ye kadar oksidasyona dayanklılığı iyidir.
Yaklaşık 800°C'ye kadar oksidasyona dayanklılığı iyidir.
Yaklaşık 900°C'ye kadar oksidasyona dayanklılığı iyi olup, çok iyi mekanik sürtünme dayanıklılığına sahiptir.
Kullanma Limiti
Özellikle oksitleyici ortamda klorite çok hassastır. Düşük sıcaklıklarda kırılgandır.
Özellikle oksitleyici ortamda klorite çok hassastır. Düşük sıcaklıklarda kırılgandır.
Özellikle oksitleyici ortamda klorite çok hassastır. Düşük sıcaklıklarda kırılgandır.
600-800 °C arasında özellikle oksitli ve sıcak nemli klorid ortamlarda iç yapı gerilme korozyon çatlağına sebep olur.
Üretim Limiti
200-300°C'lik ön ısıtmadan sonra tig kaynağı yapilabilir. 650°C'de tavlanir.
200-300°C'lik ön ısıtmadan sonra tig kaynağı yapilabilir. 650°C'de tavlanir.
200-300°C'lik ön ısıtmadan sonra tig kaynağı yapilabilir. 700-800°C'de tavlanir.
Kaynak yapılabilir fakat iç yapı bozulabilir. bükülebilir ve genişletilebilir.
Kullanım Alanları
Petro kimya sektörlerinde borulama, ısı değiştirgeçlerinde; buhar ve su vanalarında fittingslerde, mutfak aletleri ve spor ekipmanlarında.
Karbondioksit ve kirlenmiş petrol kuyularında dişli boru yapımında
Yüksek sıcaklıktaki susuz ortamlarda, petrokimya sektöründe, ısı değiştirgeçlerinde ve ısı rekuperatörlerinde
Kimya, petrokimya sektörlerinde ve kazanlarda boru ve ısı değiştirgeçlerinde kullanılır. Ev aletleri endüstriyel mutfaklar ve otomotiv sektöründe
Östenitik
Kalite
304L
321
316
316L
316Ti
317L
309 ve 310
Oda Sıcaklığı
304 kalitenin düşük karbonlu şeklidir. İç yapı değişmelerine karşı dayanımı yüksektir. Özellikle nitrik aside karşı direnci iyidir.
304 kaliteye benzeyen genel korozyon özeliklerine sahiptir. İç yapı korozyonuna karşı hassasiyeti titanyum stabilizasyonu ile giderilmiştir. Bütün ısılarda yumuşaktır.
Molibdenin varlığı nemli klorid çevrelerde haddeden çekilmiş 304 kaliteye nazaran her tür sıcaklıkta daha iyi cevap verir.
316 kalitesinin düşük karbonlu kompozisyonudur. İç korozyona karşı duyarlı değildir. Bütün sıcaklıklarda yumuşaktır.
316 kalitenin titanyum stabile şeklidir. 316 kaliteye benzer genel korozyon dayanaklılığına sahiptir. İç korozyona karşı duyarlı değildir. Bütün sıcaklıklarda yumuşaktır.
316 kalitenin molibdeni daha fazla seklidir. Klotritlere, sülfürik ve fosforik aside daha fazla dayanıklıdır.
25/20 paslanmaz çelik ve düşük karbon içeriğiyle yüksek sıcaklıklarda ve nemli ortamlarda tercih edilir.
Yüksek Sıcaklıkta
900 °C'ye kadar olan yüksek ısı oksidasyonuna karşı dayanıklılığı iyidir. Sürtünme dayanıklılığı: 500 °C üzerinde garanti edilemez.
900 °C'ye kadar olan yüksek ısı oksidasyonuna karşı dayanıklılığı iyidir. Çok iyi mekanik ve sürtünme dayanaklılığına sahiptir.
900 °C'ye kadar olan sıcaklıkta yüksek ısı oksidasyonuna karşı dayanıklılığı iyidir. Mekanik özelliği ve çekme mukavemeti iyidir.
900 °C'ye kadar olan sıcaklıkta yüksek ısı oksidasyonuna karşı dayanıklılığı iyidir. Fakat 500°C üzerinde sürtünme kabiliyeti düşüktür.
900 °C'ye kadar olan sıcaklıkta yüksek ısı oksidasyonuna karşı dayanıklılığı iyidir. Sürtünme kabiliyeti yüksektir.
316L kaliteye benzer özelliklere sahiptir.
Tipik ateşe dayanıklı kalite yaklaşık 1100 °C'ye kadar olan oksidasyona karşı mükemmel dayanıklıdır. 800 °C'ye kadar sürtünme kabiliyeti yüksektir.
Kullanma Limiti
Gerilme korozyon çatlağına (SCC) karşı dayanaklılığı iyidir.
Gerilme korozyon çatlağına hassastır.
Gerilme korozyon çatlağına (SCC) ve iç korozyona karşı dayanıklılığı iyidir.
316 kalite gibi gerilme korozyon çatlağına duyarlıdır. Mekanik özellikleri 316 kaliteden daha azdır.
Gerilme korozyon çatlağına duyarlıdır.
Gerilme korozyon çatlağına ve sigma oluşumuna karşı hassastır.
900 °C'den fazla sıcaklıklarda devamlı çalışma durumunda sigma oluşumuna yol açar. Bu da iç korozyona karşı duyarlı hale getirir.
Üretim Limiti
Isıl işlem yapmadan kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir.
Isıl işlem yapmadan kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir.
Tig ve Mig kaynağı yapılabilir, iyi bükülebilir ve uzayabilir.
Kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir.
Isıl işlem yapmadan kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir.
Isıl işlem yapmadan kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir.
Kaynak yapılabilir, fakat iç korozyon olabilir.
Kullanım Alanları
Kimya, petrokimya ve yiyecek endüstrilerinde boru ve ısı değiştirgeçlerinde süt üretim ekipmanlarında, kâğıt sanayi, nitrik asit ünitelerinde, sabun ve deri sanayinde.
Kimya ve petrokimya sanayinde kazanlarda ve süper ısıtıcılarda kullanılabilir.
Sıcağa mukavim eşanjörlerde, kimya sanayinde petrokimya sanayinde kullanılan buhar kazanlarında, meyve suyu ve likör üretimi ile et isleme ünitelerinde kullanılır.
Kimya petrokimya ve gıda endüstrisinde ısı değiştirgeç borularında suni ipek sanayi, süthane ekipmanlarında ve nükleer mühendislik uygulamalarında
Kimya, petrokimya ve gıda endüstrisinde bor ve ısı değiştirgeçlerinde kazan ve fırıncılarda, vernik ve motor yakıtı endüstrilerinde pompa kompresör parçaları ve nükleer mühendislik uygulamalarında
Boru ve ısı değişgeçlerinde
Kimya ve petrokimya endüstrisinde ısı değişgeçlerinde ve fırın tüplerinde